Onderhoudsbijdrage voor ex-partner

Scheiden kan je materiële situatie ingrijpend veranderen.
Als je niet getrouwd bent, kan je geen financiële eisen stellen aan je partner.
Als je geen gezamenlijk akkoord kan sluiten over jullie financiële situatie, kan je dat voor de rechtbank ook niet opeisen. Als de omstandigheden van de feitelijke scheiding schrijnend zijn, of als je een langdurige feitelijke relatie had, kan soms tijdelijk een onderhoudsbijdrage worden verkregen.

Natuurlijk behoudt iedere ouder de plicht bij te dragen aan de financiële lasten die de kinderen veroorzaken.
Als je getrouwd bent, heeft je echtgeno(o)t (e) de plicht je te helpen. En dat vanaf de aanvraag tot echtscheiding (vanaf de scheiding als de zaak voor de rechter komt) tot wanneer de echtscheiding is uitgesproken.

Tijdens de procedure wordt het onderhoudsgeld bepaald op basis van de levensstijl die de echtgenoten zouden gehad hebben mochten ze niet uit elkaar gegaan zijn. Beide partijen zijn nog altijd gehuwd en de bijdrage is juridisch gebaseerd op de hulp- en bijstandsplicht van art. 213 en art 221,1e lid van het B.W..
Nà de echtscheiding wordt de onderhoudsuitkering berekend op basis van de behoeften van de ex-partner. Die behoeftigheid wordt omschreven als elk beduidend financieel onevenwicht in de globale financiële situatie van de beide ex-echtgenoten.

Daarbij wordt rekening gehouden met zowel alle inkomsten en kosten als met de mogelijkheid om inkomsten te verwerven. De rechtspraak tussen 2007 en 2011 lijkt de grens van het financieel onevenwicht op € 500 per maand te leggen. Een verschil van méér dan € 500 in de globale economische positie tussen beide ex-partners wordt als een financieel onevenwicht beschouwd (Tijdschrift voor Familierecht 2011/6, 111).
Je kan – in principe – alleen een onderhoudsuitkering krijgen voor een periode die gelijk is aan de duur van het huwelijk en het bedrag mag niet groter zijn dan een derde van de inkomsten van de onderhoudsplichtige.
In geval van feitelijke samenwoning beslist de rechter over het onderhoudsgeld tussen de ex-partners.
De onderhoudsuitkering is het bedrag dat een ex-partner krijgt om in zijn/haar eigen behoeften te voorzien en is te onderscheiden van de onderhoudsbijdrage voor de kinderen.

Praat respectvol over je partner met je kinderen

De kinderen trekken naar de ouder die zich het minst negatief uitspreekt over de andere ouder.

Slecht praten over de partner bij de kinderen zorgt niet voor veiligheid: de kinderen kunnen geen kant op en worden gedwongen om te kiezen. Ze springen dan naar de ouder waarvan ze op dat ogenblik het meest afhankelijk zijn. Maar dat zegt niets over de liefde van de kinderen voor de andere ouder. Vermijd te allen prijze dat de kinderen in zo’n perverse tweespalt belanden.

Praat in de ik-vorm

Misschien nog de moeilijkste tip: praat in de ik-vorm. Hoor jezelf eens in een gesprek met je partner. Meestal verwijt je je partner en spreek je nog enkel verwijtend, zie je alleen nog de tekorten van de andere. Wees eerlijk: het glas is half vol of half leeg, afhankelijk van hoe je ernaar kijkt. En dat beslis jij zelf, in volle onafhankelijkheid.

Besef dat als voor jou het glas half vol is, dat het voor hem/haar half leeg kan zijn. Verwijten maken is dan niet zinvol. Spreek beter vanuit jezelf en hoe je het zelf ervaart. Dat kan de andere dan niet tegenspreken.

Bijvoorbeeld: ‘Ik stel vast dat je de auto niet in de garage hebt gezet en ik vind dit niet leuk.’

Wees niet boos

‘It takes two to tango.’ Scheiden doe je met twee. Ongetwijfeld verwijt je je partner veel. Dat is normaal als je wil scheiden. Maar je partner zal ook jou veel verwijten. Boosheid is zeker wederzijds, maar ze helpt je geen meter vooruit. Want die boosheid is alleen van jezelf. Ze kan je blik vertroebelen zodat het moeilijker wordt om een goede regeling uit te werken. Dankzij de bemiddelaar leer je om je boosheid een plaats te geven.

Aanvaarding

Je hebt duidelijk gemaakt dat je wil scheiden. Wat nu?

Geef je partner de tijd om je beslissing te aanvaarden. Misschien loop jij al een poos rond met het idee dat je wil scheiden. Maar misschien is dat voor de andere partij nog altijd een verrassing. Laat je beslissing dus doorsijpelen. Gun je partner de tijd om alles op een rijtje te zetten. Zorg ervoor dat hij/zij de mentale bocht kan maken.

Hou er rekening mee dat tussen de scheidingsmelding en de scheidingsaanvaarding enige tijd verloopt.

Als je dat niét doet, dan gaat je partner zich verzetten. Altijd. Een bemiddeling kan pas slagen als beide partners aanvaarden dat de relatie over is.

Mag ik meubels meenemen als ik vertrek?

Of je nu getrouwd bent, wettelijk of feitelijk samenwoont, je mag je meubels meenemen. De meubelen die je samen met je partner bezit, moeten jullie onderling verdelen.

Wanneer je samenwoont, kan het natuurlijk moeilijk zijn om te bewijzen wat van wie is. Je kan alle rechtsmiddelen gebruiken en vooral door facturen of andere documenten bewijzen dat het eigendom van jou is. Bij je huwelijk kies je voor een huwelijksvermogenstelsel dat bepaalt wat de eigen bezittingen zijn en wat de gemeenschappelijke goederen zijn. Kleding of bezittingen die verband houden met je beroep en goederen die je geërfd hebt, mag je bijna altijd meenemen.

Wettelijk samenwonen beëindigen

Het wettelijk samenwonen kan eenzijdig beëindigd worden of in onderlinge toestemming. 
Als een partner  de relatie éénzijdig wil beëindigen legt hij een verklaring af bij de ambtenaar van de burgerlijke stand van de woonplaats. 
De ambtenaar laat de beëindiging betekenen binnen de acht dagen aan de andere partner. De kosten van de betekening betaalt de partner die de relatie beëindigt en variëren tussen 75 EUR en 250 EUR. Een feitelijke scheiding tussen de partners leidt niet tot het einde van de wettelijke samenwoning, een verklaring is noodzakelijk. 

Partners kunnen samen een verklaring van beëindiging afleggen bij de ambtenaar van de burgerlijke stand. Hoewel niet wettelijk vereist, wordt toch gevraagd dat de partners persoonlijk verschijnen. 

Wanneer de eenzijdige beëindiging abrupt is gebeurd, kan een partner een partneralimentatie vorderen voor de Familierechtbank. Een wettelijke grondslag hiervoor is er niet aangezien het wettelijk samenwonen een ” zakelijk” instituut is, niet gekoppeld aan een affectieve en sexuele band en losgekoppeld van verwantschap. Er is geen wettelijke georganiseerde solidariteit terwijl dit voor gehuwden wel het geval is. 

De meerderheid van de actuele rechtspraak ( 2017) staat echter negatief tegen het toekennen van een partneralimentatie, hoewel het toekennen ervan wel gerechtvaardigd is als gevolg van het einde van het wettelijk samenwonen. 

De partner stelt zijn verzoek in binnen de drie maanden na het beëindigen van de wettelijke samenwoning en de alimentatie kan maximaal één jaar worden toegekend.

Voor de kinderen kunnen de partners een regeling uitwerken in een onderhandse of authentieke akte. Wat de partners zelf regelen voor de kinderen ontsnapt aan een rechterlijke controle als de overeenkomst niet aan een homologatie door de rechtbank wordt voorgelegd. 

Slagen de partners er niet in om een regeling over de kinderen uit te werken, dan kunnen zij maatregelen vragen aan de Familierechtbank in het kader van dringende voorlopige maatregelen. 

( oktober 2017- bron: Wettelijk samenwonen, Lynn De Schrijver)

Vaderdag zonder kinderen?

Zondag is het Vaderdag, maar Joris* zal dat zonder zijn kinderen vieren. Sandra*, zijn ex, stuurde hem gisteren een whatappje om te zeggen dat de kinderen bij haar blijven dit weekend. Heeft zij het recht om dit te doen? En heeft Joris als vader, het recht om de kinderen te zien?

Als Sandra de verblijfsregeling even naleest, dan ziet zij dat er werd overeengekomen dat de kinderen op Vaderdag bij de papa verblijven. Deze regeling is klaar en duidelijk, en Sandra kan die niet op eigen houtje wijzigen, zonder akkoord van Joris.

Wat kan Joris doen? Hij kan deze patstelling best regelen via bemiddeling. Dit is een effectieve manier om Sandra aan te spreken op enige redelijkheid. Bovendien blijft het dan relatief rustig voor de kinderen. Zij vragen hier niet om en zijn al uit hun gewone doen. Spanningen tussen hun ouders kunnen ze dan ook wel missen.

Joris heeft trouwens wel het recht aan zijn kant. Hij kan de vaderdagregeling zelfs juridisch afdwingen. Als Sandra de kinderen niet bij hem laat komen, dan zal ze daar een zeer goede, geldige reden moeten voor hebben. Een reden die gestaafd wordt door een medisch attest.

Het contact tussen de ouder en de kinderen is immers een fundamenteel element van het gezinsleven. Dit contact wordt beschermd door het Europees verdrag van de rechten van de mens ( art. 8). Een vader heeft het recht om de kinderen te zien op Vaderdag. De rechtbank zal hem hierin steunen, hij staat er niet alleen voor.

Omdat de verblijfsregeling een recht is, en geen plicht, zou Joris trouwens ook mogen vragen dat de kinderen zondag bij Sandra blijven. Hij ziet dan af van dit recht en Sandra kan hem niet dwingen de kinderen te zien op Vaderdag. Dit is een misbruik dat voorkomt en vaak onder de radar blijft. Het recht staat hier machteloos tegenover.

Zoals gezegd: Joris en Sandra proberen dit best met bemiddeling te regelen. Als bemiddelaar luister ik naar hen, vraag door en zoek verheldering bij allebei. Joris en Sandra verlaten de bemiddelingstafel opgelucht nadat zij gehoord zijn en komen zo tot een oplossing.

* Fictieve namen

Relatie in de stoomkoker

In coronatijden stijgt de druk, hoe houd je het vol?

Sommigen voorspellen een stijging van het aantal scheidingen, anderen zien een babyboom en meer huwelijken in de nabije toekomst … Het valt moeilijk te voorspellen wat corona met relaties zal doen. Maar je moet geen glazen bol hebben om te weten dat de semi-lockdown een uitdaging vormt voor partners en gezinnen.

En dan kan het grosso modo twee kanten uit. Ofwel groei je meer naar elkaar toe, begin je weer met elkaar te praten, bouw je aan iets moois. Ofwel komen oude en nieuwe ergernissen naar boven en barst de bom.

Veel hangt af van hoe de relatie voordien was, maar dag in dag uit met elkaar samenleven, zet grote spanning op een relatie. En de crisis is nog niet voorbij.

Kleine irritaties worden explosief materiaal

Hij laat zijn sokken slingeren, zij tokkelt ‘de hele tijd’ op haar telefoon, hij ruimt de tafel nooit af, zij laat de boel de boel … Die dingen wekken al ergernis onder normale omstandigheden, nu worden ze explosief materiaal. Om nog maar te zwijgen van dieperliggende, sluimerende relatieproblemen.

Geen ontsnappen mogelijk

Er is nu geen mogelijkheid om daaraan te ‘ontsnappen’, behalve dan die noodzakelijke tocht naar de supermarkt of de wandeling in de buurt. De druk vergroot nog door gebrek aan contact met anderen, angst voor het virus en onzekerheid over de toekomst.

Het is vast en zeker een extra beproeving voor relaties die al onder druk stonden. Het is goed dat in te zien en te aanvaarden. Kom je er helemaal niet uit, dan kan bemiddeling een optie zijn.

Hoe kom je deze periode door?

Elke relatie is anders, maar belangrijk is dat je blijft praten en luisteren. Praten om je innerlijke behoeften over te brengen. Luisteren, écht luisteren, om de ander te begrijpen.

Achter elke vraag of opmerking zit een persoonlijke behoefte. Als je iets vraagt, leg dan ook uit waarom jij het belangrijk vindt dat het gebeurt. Bijvoorbeeld: je wil dat jullie het huis netjes houden omdat dit jou een gevoel van orde en structuur geeft. En daar word je rustig van. Vraag daarvoor begrip van je partner en je kinderen.

Kijk eerst bij jezelf wanneer je iets vraagt of zegt. Wat zit er voor jou achter? Wat is je diepere drijfveer? Geef dit ook mee aan de ander. En luister of vraag ook naar de onderliggende motivatie van de ander. Misschien denken jullie er niet hetzelfde over, maar komt er wel begrip. Zeker proberen dus. Het kan zorgen dat de bom minder snel barst.

Zorg goed voor elkaar.

Wouter   

De rol van de vader na scheiding

Om maar meteen met de deur in huis te vallen: welke rol de vader speelt na de scheiding, is een kwestie van afspraken. Een gescheiden papa kan de kinderen volledig mee opvoeden. Bijvoorbeeld wanneer de kinderen afwisselend een week bij hem en bij de mama zijn.

Week-om-week is het wettelijke uitgangspunt, maar een koppel kan daarvan afwijken. Daarover worden tijdens de bemiddeling de nodige afspraken gemaakt. De bemiddelaar heeft 15 verschillende modellen van een verblijfsregeling ter beschikking. Welke regeling het moet worden, hangt af van ieders agenda, beroepsactiviteiten en mogelijkheden.

In een bemiddeling wegen we de verschillende factoren af om tot een regeling te komen die goed is voor de kinderen én voor beide partners.

Het is dus zeker niet zo dat kinderen na een scheiding hun papa moeten missen of dat hij een mindere rol zou moeten spelen in de opvoeding. Beide partners kunnen deze rol evenwaardig opnemen, naargelang de omstandigheden en wensen.

Vaders die hun week-week verblijfsregeling opnemen, kunnen wel nog verplicht worden om alimentatie voor de kinderen te betalen. Het kan ook zijn dat beide partners bijdragen in de kosten voor de kinderen. De verblijfsregeling is immers niet de enige factor bij het bepalen van de kinderalimentatie. Er wordt ook gekeken naar de financiële draagkracht en het inkomen van de beide ouders. Laat jullie hierin deskundig bijstaan, bijvoorbeeld door een bemiddelaar met voldoende ervaring.

De magische peuterwereld

Nog een weetje over kleine kinderen en de verblijfsregeling. Wist je dat peuters als het ware een ‘magisch’ beeld van de werkelijkheid hebben? Zij ervaren de duur van één dag als even lang als één jaar. Hou daarmee rekening als je een verblijfsregeling afspreekt.

Wouter De Canck

Erkend scheidingsbemiddelaar